Một thời thư viện

Hồi còn học trung học tôi ít khi vào thư viện, thỉnh thoảng mới tạt vào thư viện Hội Việt Mỹ ở đường Mạc Đỉnh Chi.

Vũ Thế Thành

Dac_Lo

Thư viện này rộng lớn, có máy lạnh, là nơi trốn nắng lý tưởng, có khi trốn cả mưa nữa. Vào thư viện không phải đọc sách mà để đọc báo…chùa. Thư viện thỉnh thoảng tổ chức triển lãm tranh ảnh, sách báo. Tôi nhớ có lần triển lãm mấy cục đá trên mặt trăng do phi thuyền Apollo 16 hay 17 gì đó mang về. Đá chị Hằng không đẹp, sần sùi, nhưng bài trí trong phòng ánh sáng xanh tím dịu, đẹp lung linh.

Lên đại học, tôi mới vào thư viện thường hơn. Vào thư viện không phải để mượn sách hay tìm tài liệu (dù có thẻ thư viện), mà vào để học. Thi rớt đi lính, rất phiền cho cuộc đời. Thật ra thì không hẳn sợ rớt đi lính – tôi tự tin sức học của mình có thể pass – mà học vì khao khát kiến thức, mơ mộng thành…khoa học gia này nọ. Tôi tin hầu hết các bạn bên ngành khoa học đều có tâm trạng như vậy. Tuổi trẻ thường hoang tưởng trèo cao, càng cao càng té đau. Năm 75 đứt phim, đau điếng.

Khi đầu óc bão hòa, nhét chữ không vào, thì kiếm tờ báo đọc. Hai thư viện tôi thường vào: Đó là thư viện Đắc Lộ ở đường Yên Đổ. Thư viện này nằm trong khuôn viên Trung tâm Đắc Lộ của Dòng Tên. Không chỉ có thư viện mà nơi đây còn có studio làm các show truyền hình về giáo dục cho giới trẻ, có khi hóng chuyện nghe những nhân viên trong đó bàn chuyện làm chương trình khoa học phổ thông, sức khỏe, đời sống cũng thấy hào hứng. Chỉ nghe chứ tôi chưa xem show của họ trên TV bao giờ.

Mấy linh mục Dòng Tên kiến thức uyên bác và phóng khoáng, phóng đến độ bị Vatican đì mấy thế kỷ. Nhưng phóng khoáng lại dễ hòa đồng, giới trẻ thích mấy cha Dòng Tên, bất kể lương giáo. Tu viện có mấy ông cha Tây, tôi lân la tán phét, xổ tiếng Anh,.. Trời đất, có ông cha nói tiếng Việt sõi như người Việt, xài cả tiếng lóng như bọn trẻ. Tôi không nhớ nổi tên cha Tây này, chỉ  quen gọi là cha Sáu.

Sau năm 75, các cha Tây bị trục xuất về nước. Tôi nghe nói cha Sáu có thời gian qua các trại tị nạn ở Malaysia giúp đỡ dân Việt vượt biên ở đó. Hình như cha mất rồi thì phải…

Còn trung tâm Đắc Lộ thì bị tịch thu, làm tòa soạn báo Tuổi Trẻ và nhà in. Sau này nghe nói chính quyền có trả lại cho nhà dòng một phần – một phần to nhỏ thế nào tôi không rõ.

Chán chữ nghĩa thì đạp xe ra cà phê Lá Me đàn đúm bè bạn ở vỉa hè đường Duy Tân, ngắm người đẹp Văn Khoa, Luật khoa, và cả Trưng Vương nữa. Chán hơn nữa thì ra đường Cường Để, ngược về phía bến Bạch Đằng là đoạn đường vắng vẻ êm đềm, với những hàng cây cổ thụ lâu đời, rễ cây mọc trồi cả lên mặt đường.

Hai bên đường là những biệt thự cổ kính: bên phải nghe nói là tư dinh của đại tướng Lê Văn Tỵ, đan viện Cát Minh, bên trái là Đại chủng viện, nhà nguyện, dòng tu. Con đường này ít người qua lại vì đoạn cuối là căn cứ quân sự Hải quân.

Gửi xe ở Đại học Văn Khoa, rồi thả bộ trên đường Cường Để vào buổi chiều, nghe tiếng ve kêu, tưởng như ngược dòng thời gian cách nay mấy thế kỷ bên Châu Âu. Một đoạn đường yên bình trong thời chiến tranh, êm đềm đến độ có lần tôi làm… thơ. Tôi nhớ mang máng, bài thơ chỉ có hai câu. Đó là bài thơ “tử tế” đầu tiên (và cũng là cuối cùng trong đời tôi). Đừng ai hỏi tôi về hai câu thơ này, tôi quên sạch rồi.

Thư viện thứ hai tôi thường vào là Trung tâm Văn hóa Đức ở đường Phan Đình Phùng, hình như bây giờ là Tòa Lãnh sự Đức. Thư viện này rất yên tĩnh, ít người, nên tôi vào nhiều hơn. Có những chiều mưa, nhìn qua khung cửa kính, thấy bâng khuâng. Thời tuổi trẻ thật đẹp!

Sau 75 là thời phần thư khanh nho, Tần Thủy Hoàng đốt sách chôn Nho, người ta đốt sách chôn sự thật, chôn cả tự do.

Đường Cường Để đã đổi tên, và giờ đây là con phố ồn ào, náo nhiệt, quán xá, thương xá, cao ốc, xe cộ… Với tôi, đường Cường Để là con đường đẹp nhất Sài Gòn, chỉ còn tìm thấy trong ký ức.

Cà phê Lá Me cũng không còn… Còn nhiều thứ khác nữa cũng không còn, không chỉ con đường hay quán xá, mà cả tinh thần của người Sài Gòn cũng đang mờ dần.

Hơn 45 năm rồi, tôi không còn vào những thư viện năm xưa đó nữa. Thư viện của tôi là các quầy sách cũ ở đường Bùi Quang Chiêu (nay là Đặng thị Nhu), đọc sách chùa cả tiếng đồng hồ, mà chủ quầy chưa bao giờ phàn nàn tên khố rách đến mót chữ. Chợ sách cũ giờ cũng không còn.

Dù chưa một ngày làm quan, tôi bỗng nhớ câu thơ của Nguyễn Khuyến “Sách vở ích gì cho buổi ấy”. Tôi ngộ ra được nhiều điều về con người từ hồi Sài Gòn rơi vào buổi phần thư.

Vũ Thế Thành

Advertisement
This entry was posted in Tùy bút Vtt and tagged . Bookmark the permalink.

1 Response to Một thời thư viện

  1. Chợ sách Đặng Thị Nhu bị xóa sổ vào giữa thập niên 80, buộc gom sách về cho cơ quan nhà nước quản lý, nên các chủ quầy chạy hết, tản ra các nơi khác bán sách vỉa hè “lưu động” ở đ. Trương Tấn Bửu (Trần Huy Liệu), Hồng Thập Tự (NTMK),… Khi hữu sự, sẵn sàng gom sách ù té chạy.

    Sách bày bán ở các “quầy sách cũ vỉa hè” này không còn phong phú và đa dạng như ở chợ Đặng Thị Nhu (hẻm Cá Hấp). Nhớ hoài, ở chợ ĐTN chỉ 1 quầy duy nhất có quyển “Handbook of Chemical Engineers”, tôi vẫn thường ra đây vờ vĩn tham khảo sách. Quyển này giá 4 chỉ vàng, đôi lúc mân mê vuốt ve sách hơn cả tình… nhơn. Khi chợ sách dẹp tiệm, tôi đứng ngẩn người giữa chợ trống hoắc, cảm giác như “người tình bỏ ta đi”.

    Hồi đó tương lại mù mịt bế tắc chiều tối là nhậu (rượu Cây Lý) vỉa hè suốt… , thằng bạn ngồi uống mình tối nay, tối sau có thể đã biến. Nhậu nghiêng ngửa như vậy mà tối về nhà vẫn đọc sách, không đọc không ngủ được… Thời buổi đảo điên đó, chỉ có sách là bè bạn. Đọc đi đọc lại sách của E. M. Remarque, C.V Gheorghiu, A. Solzhenitsyn,…thấy như chính mình trong đó… (Vtt)

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s