Thực phẩm biến đổi gene, chạy đâu cho thoát?

gmo-1Dù e ngại hay không thực phẩm biến đổi gene (GM – genetically modified), thì người tiêu dùng trong nước chạy đâu cũng không thoát khỏi thực phẩm GM. Bắp và đậu nành nhập khẩu 90% là loại GM được dùng để làm thức ăn chăn nuôi, làm thực phẩm cho người như dầu ăn, nước tương, các loại bánh,…vấn đề là thực phẩm GM có đáng e ngại thái quá hay không?

Vũ Thế Thành

Thực vật biến đổi gene

Năm 2015, Việt Nam khai triển giống bắp GM đại trà. Hơi chậm? Các tay trùm GM, như Monsanto, Syngenta lời ròng cả tỉ USD thì việc tài trợ nghiên cứu của họ chỉ là chuyện nhỏ, kể cả chi phối kết quả nghiên cứu.

Năm 2015, Việt Nam khai triển giống bắp GM đại trà. Hơi chậm? Các tay trùm GM, như Monsanto, Syngenta lời ròng cả tỉ USD thì việc tài trợ nghiên cứu của họ chỉ là chuyện nhỏ, kể cả chi phối kết quả nghiên cứu.

Hơn 200 triệu tấn đậu nành GM được sản xuất mỗi năm, chiếm gần 60% sản lượng đậu nành của thế giới. 80% lượng bắp sản xuất ở Mỹ là loại GM.

Châu Âu dù không thích biến đổi gene, cũng phải bó tay nhập 40 triệu tấn đậu nành GM mỗi năm, và đành phải chấp nhận cho trồng bắp GM tại châu Âu. Bắp là giống cây GM duy nhất được phép trồng ở Châu Âu. Tất cả đều dưới mục đích dùng làm thức ăn gia súc.

Đậu nành là nguồn protein để nuôi gia súc. Vậy dân châu Âu có ăn thịt bò, heo, gà,.. nuôi từ đậu nành GM không? Đậu nành được ép lấy dầu, chưa hết, phải “rút” thêm lecithin và vài thứ khác nữa trước khi đem bã đậu nành làm thức ăn gia súc. Lecithin là một chất nhũ tương được dùng rất phổ biến để chế biến  chocolate, kem, magarine và các loại bánh nướng. Toàn là những món ăn mà dân châu Âu khó lòng ăn kiêng nổi.

Đậu nành còn được tinh lọc để sản xuất protein đậu nành, dùng làm phụ gia cho rất nhiều loại thực phẩm như đồ hộp, bột nêm,…Siêu hơn nữa là tạo ra protein đậu nành cấu trúc tạo độ dai dòn ở các món ăn chay.

Còn bắp? Bắp GM cũng phải tinh lọc để sản xuất tinh bột bắo, rồi syrô bắp, đường glucose, đường polyol, cao cấp hơn là tinh bột bắp biến tính. Việt Nam là một nước non choẹt về công nghệ thực phẩm, mà còn xài tá lả mấy loại này, huống gì Âu Mỹ. Lecithin cũng chiết suất được từ dầu bắp.

Đậu nành GM được dùng chủ yếu vì nó kháng thuốc diệt cỏ. Còn bắp GM vì nó kháng côn trùng.

Không chỉ đậu nành và bắp GM, còn nhiều thứ khác nữa, dầu cải, củ cải đường, khoai tây,.. và sắp tới đây là gạo. Không chỉ dừng ở năng suất, mà GM còn ý đồ cải thiện dinh dưỡng ở cây trồng, như nâng cao mức protein ở khoai hay vitamin A ở gạo.

Động vật biến đổi gene

Động vật biến đổi gene thì nhiều, nhưng chưa nước nào dám xài thịt biến đổi gene để làm thực phẩm cả vì những con vật này dễ mắc bệnh và vô sinh. Hiện nay chỉ có một loại cá hồi GM (salmon) là đang chờ FDA xét duyệt

Thực phẩm GM có an toàn?

Cho đến nay chưa ghi nhận tác hại nào của thực phẩm GM cho người, nhưng trên động vật thì có, dù rất ít, như giống bắp NK 603 gây nhiễm độc ở chuột.

Ở Mỹ và Canada không quy định phải ghi nhãn nếu dùng nguyên liệu GM, nhưng ở Châu Âu thì bắt buộc, nếu thành phần có trên 0,9% nguyên liệu GM. Hiện nay có 65 quốc gia buộc ghi nhãn GM.

Luật An toàn Thực phẩm Việt Nam buộc ghi nhãn thực phẩm có thành phần nguyên liệu GM, nhưng hiện nay không tìm thấy bất kỳ nhãn GM nào ở siêu thị.

Vấn đề GM còn là đề tài gây nhiều tranh cãi, nhưng trước mắt là vấn đề ghi nhãn, vai trò điều phối của chính phủ, ảnh hưởng của cây GM trên sức khỏe và môi trường, ảnh hưởng về quyền lợi lợi của nông dân và giải quyếtlương thực toàn cầu.

Ngay cả phương pháp đánh giá an toàn cũng cần được xem xét lại, chẳng hạn phương pháp tương đương nổi bật (substantially equivalent), thí dụ xem giống B (mới) tương đương với giống A (truyền thống) về các chỉ tiêu dinh dưỡng hay kháng thuốc diệt cỏ, mà lại bỏ qua ảnh hưởng của giống B trên môi trường hay sức khỏe con người là điều không ổn.

Dự tính năm 2015, Việt Nam sẽ khai triển giống bắp GM đại trà. Hơi chậm? Các tay trùm GM, như Monsanto, Syngeneta lời ròng cả tỉ USD thì việc tài trợ nghiên cứu của họ chỉ là chuyện nhỏ, kể cả chi phối kết quả nghiên cứu.

Trong lĩnh vực thực phẩm biến đổi gene còn nhiều vấn đề  phức tạp. Chậm (thận trọng) là điều cần thiết.  Nhưng chậm mà đã chắc chưa?

Vũ Thế Thành

.

Advertisements
This entry was posted in An toàn Thực phẩm, Vũ Thế Thành. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s