Thực phẩm chức năng miễn nhiễm… hiệu quả

Con người có thể chống cự và lướt qua được bệnh tật do vi khuẩn, virus, nấm,… xâm nhập vào cơ thể là nhờ hệ miễn nhiễm. Đây là hệ thống phòng thủ của cơ thể. Phòng thủ yếu thì dễ mắc bệnh. Nhiều loại thực phẩm chức năng lại thường quảng cáo có công dụng “tăng cường hệ miễn nhiễm”. Có công hiệu thật như quảng cáo không?

Vũ Thế Thành

Không thể bắn trúng đích

Tăng cường hệ miễn nhiễm đòi hỏi một kiểu sống lành mạnh, lạc quan, tránh stress, luyện tập, ăn uống điều độ và cân bằng.

Hệ miễn nhiễm (immune system) tạo ra các kháng thể và các tế bào miễn nhiễm (immune cells), từ đó huy động mọi thành phần của cơ thể, mọi tế bào, cơ quan, bộ máy này nọ để phòng thủ, chống kẻ thù từ bên ngoài xâm nhập (vi khuẩn, virus,..) gây hại, thậm chí tấn công luôn các tế bào đang manh nha lạng quạng phát triển thành ung thư.

Nếu hệ miễn nhiễm bị suy giảm thì sao? Thì tăng cường hệ miễn nhiễm. Đúng, nhưng tăng cường bằng cách nào?

Hệ miễn nhiễm không phải là một cơ quan cụ thể như tim gan phèo phổi để uống một viên hay tiêm (thuốc) một phát là “bắn” trúng đích. Hệ thống này phức tạp, tinh vi, đòi hỏi sự phối hợp, nhịp nhàng của mọi thành phần cơ thể. Đến nay khoa học vẫn chưa hiểu hết sự phối hợp này.

Khái niệm “tăng cường hệ miễn nhiễm” có vẻ mơ hồ xét về mặt khoa học. Tăng cường hệ miễn nhiễm cần tế bào miễn nhiễm (là những tế bào có khả năng vô hiệu hóa, tiêu diệt tác nhân gây hại cơ thể). Nhưng tế bào miễn nhiễm có nhiều loại. Mỗi loại lại chuyên tiêu diệt một số “kẻ thù” nào đó thôi, chứ không đa năng, “kẻ thù” nào cũng diệt được. 

Vậy thì tăng cường tế bào miễn nhiễm loại nào? Và cần bao nhiêu tế bào miễn nhiễm là đủ? Khoa học đến nay vẫn chưa biết tỉ lệ “pha trộn” các loại tế bào miễn nhiễm này thế nào là tối ưu, và có bao nhiêu là tốt nhất.  Như vậy, nếu nói tăng cường hệ miễn nhiễm là tăng cường theo kiểu nào đây? Tăng nhiều quá về mặt số lượng tế bào miễn nhiễm chưa chắc đã hay. Nếu số tế bào dư thừa không “tự sát” kịp (đào thải) thì có thể gây ra đột quỵ, như đã từng xảy ra với các vận động viên lén lút doping.

Thực phẩm ảnh hưởng đến hệ miễn nhiễm

Khoa học thừa nhận, việc thiếu một số chất vi lượng như các vitamin A, B, C, E, B9 (acid folic),… và các khoáng kẽm, selenium, sắt, đồng… có thể ảnh hưởng đến hoạt động của hệ miễn nhiễm. Các thử nghiệm trên động vật đã cho thấy điều đó, nhưng sự thay đổi của hệ miễn nhiễm do thiếu những chất vi lượng trên ảnh hưởng trên sức khỏe chưa được rõ ràng. Quan sát trên người cũng tương tự.

Kẽm là thành phần trong các enzyme của tế bào miễn nhiễm. Selenium, đồng, vitamin C,…có thể ngăn chặn phá hủy tế bào miễn nhiễm,… Những thứ “tăng cường hệ miễn nhiễm” này đều có trong thực phẩm chúng ta ăn hàng ngày. Sự thiếu hụt khoáng chất này hay vitamin nọ chẳng qua là do ăn uống mất cân bằng, ăn quá nhiều thịt mà rau quả lại ít, chẳng hạn.

Còn với thực phẩm năng, chai lọ thảo dược hay các viên thần dược bổ sung “tăng cường hệ miễn nhiễm” thì sao? Mặc dù được quảng cáo bốc lên là thành phần có chứa những hoạt chất được cho là cải thiện hệ miễn nhiễm được xác nhận bởi các nghiên cứu này nọ. Nhưng chắc chắn không thể có bằng chứng cụ thể, viên thần dược đó hiệu quả ra sao khi chống lại một bệnh tật nào đó nhờ “tăng cường hệ miễn nhiễm”.

Lối sống lành mạnh chứ không phải chỉ thực phẩm lành mạnh

Khoa học vẫn chưa đủ bằng chứng để cho rằng có mối quan hệ nhân quả giữa lối sống (lifestyle) và tăng cường hệ miễn dịch, nhưng không phủ nhận rằng lối sống lành mạnh có lợi cho sức khỏe hơn là lối suống buông tuồng.

Nhưng thế nào là sống lành mạnh? Cái này thì khoa học rất khó tính và khó…chịu:

Về ăn uống thì nên ăn nhiều rau củ quả, ngũ cốc còn vỏ, bớt chất béo bão hòa, ăn cá nhiều hơn ăn thịt,…và không thuốc lá rượu chè, bia bọt (hạn chế). Nhưng quan trọng hơn là phải ăn uống điều độ, cân bằng. Một khẩu phần lành mạnh rõ ràng là có lợi cho sức khỏe hơn thực phẩm lành mạnh, hay giàu dinh dưỡng.  Cân bằng nghĩa là nay ăn thứ này, mai ăn thứ khác, tận dụng ưu điểm của loại thực phẩm này, và hạn chế nhược điểm của thực phẩm kia. Nhược điểm mà tôi muốn nói ở đây là các chất phản dinh dưỡng mà hầu như trong thực phẩm nào cũng có.

Về sinh hoạt thì tập thể dục đều đặn, tránh béo phì, ngủ nghê đầy đủ, kiểm soát huyết áp, khám sức khỏe định kỳ,…

Còn về tinh thần thì tránh nổi nóng, phiền muộn, lo âu, sống lạc quan, giảm stress. 

Những yếu tố này giúp cơ thể khỏe mạnh hơn, phòng chống bệnh tật tốt hơn, nghĩa là có thể giúp cho hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn

Hệ miễn nhiễm hay hệ thống phòng thủ bệnh tật của con người vừa phức tạp, vừa  huyền bí. Phức tạp bởi vì nó phải phối hợp đủ mọi thứ trong cơ thể để hoạt động. Và việc tăng cường nó, đòi hỏi một kiểu sống lành mạnh. Nên biết rằng, ăn uống lành mạnh chỉ là một trong những yếu tố của  “lối sống lành mạnh” thôi.

Thực phẩm chỉ là một trong những yếu tố liên quan đến tăng cường hệ nhiễm. Còn nếu cho rằng, chỉ cần uống một viên thần dược chức năng, sau đó  là yên tâm chờ đợi “tăng cường hệ miễn nhiễm” sẽ đến. Đấy mới chính là điều huyền bí

Vũ Thế Thành (vuthethanh202@gmail.com)

.

This entry was posted in An toàn Thực phẩm and tagged . Bookmark the permalink.

3 Responses to Thực phẩm chức năng miễn nhiễm… hiệu quả

  1. Minh says:

    Ok bài viết này,trước nay tôi vẫn quan điểm vậy ! Cảm ơn chuyên gia đã gói gọn cô đọng chỉ trong vài chục dòng, để tôi Share cho một đống bọn không bao giờ nhớn trong mê cung thực phẩm chức năng ,mong là chúng có tỉnh ra chút nào !

    Like

  2. Sơn Hoài says:

    Đúng và thiết thực huynh ơi

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s