Có nên ăn trứng vì cholesterol cao?

Độc giả hỏi: Tôi bị tiểu đường, nhẹ thôi, và mỡ máu cũng cao nữa. Bác sĩ nói thế, và bảo tôi kiêng ăn trứng. Có phải trong lòng đỏ trứng có nhiều cholesterol làm cao mỡ máu không? Tôi đã bỏ ăn trứng rồi. Như vậy tôi cũng phải kiêng luôn những loại bánh trái có dùng tới lòng đỏ trứng? 

Vũ Thế Thành

Lòng đỏ trứng nhiều cholesterol. Cholesterol máu cao gây rủi ro bệnh tim mạch. Suy ra, ăn trứng không có lợi cho tim mạch. Lập luận “vô tư” này mới đây đã bị khoa học bác bỏ.

Cholesterol trong máu và cholesterol trong thực phẩm

Ăn trứng chẳng liên quan gì đến rủi ro bệnh tim mạch hay chết vì bệnh này, nhưng rất có thể làm tăng tỉ lệ mắc bệnh tiểu đường type 2, và rủi ro tim mạch cũng tăng với những người đã bị tiểu đường

Lòng đỏ trứng có khá bộn cholesterol. Một quả trứng chứa khoảng 150-200 mg cholesterol, tùy loại trứng to hay nhỏ. Giới y học Mỹ khuyến cáo lượng tiêu thụ cholesterol mỗi ngày không nên quá 300 mg. Ăn sáng bánh mì với 2 quả ốp la coi như vượt quota.

Cholesterol là một loại chất béo bị khá nhiều tai tiếng, và từng được xem là yếu tố chính (tôi nhấn mạnh, yếu tố chính) gây ra bệnh tim mạch.

Cholesterol bị tai tiếng, thì trứng cũng bị tai tiếng.

Cơ thể tự điều chỉnh lượng cholesterol

Nhưng cholesterol không phải là thứ vô dụng. Cơ thể rất cần cholesterol để tu bổ màng tế bào, sản xuất ra các hormone và acid mật.

Cơ thể rất cần cholesterol, nhưng không cần ăn thực phẩm có cholesterol. Thực vật không có cholesterol mà những người ăn chay vẫn sống khỏe.

Khoảng 80% cholesterol trong cơ thể là do gan sản xuất. Cholesterol trong người và trong thực phẩm đều y chang nhau. Nhưng cholesterol từ thực phẩm lại không ảnh hưởng đáng kể đến mức cholesterol máu. Cơ thể một người bình thường tự điều hòa để có mức cholesterol ổn định.

Lại có ý kiến cho rằng, lượng cholesterol ăn vào dư thừa sẽ làm tế bào quen thói “lười”, không chịu tạo ra đủ thụ thể để tiếp nhận cholesterol nội sinh (do gan sản xuất). Những cholesterol “vô thừa nhận” này lang thang trong mạch máu, lắng vào thành động mạch và gây xơ vữa.

Nhưng cũng có phản biện “ác liệt” chẳng kém. Nếu cholesterol thực phẩm có làm tăng cholesterol máu, thì cũng làm tăng cả cholesterol xấu (LDL) lẫn cholesterol tốt (HDL).

Không phải tim mạch mà là tiểu đường

Mức cholesterol trong máu cao và bệnh tim mạch là điều không bàn cãi, nhưng cholesterol từ trứng và bệnh tim mạch lại là chuyện khác, nói thẳng ra là suy diễn. Bây giờ đi thẳng, không vòng vo nữa: Trứng có làm rủi ro bị tim mạch không?

Một duyệt xét và phân tích dựa trên nhiều nghiên cứu khác nhau của trường đại học North Carolina đăng trên The American Journal of Clinical Nutrition năm 2013 (1) cho thấy, ăn trứng chẳng liên quan gì đến rủi ro bệnh tim mạch hay chết vì bệnh này, nhưng rất có thể làm tăng tỉ lệ mắc bệnh tiểu đường type 2, và rủi ro tim mạch cũng tăng với những người đã bị tiểu đường. 

Một duyệt xét khác dựa trên hai nghiên cứu thống kê khá hoành tráng, với gần 40.000 quý ông và hơn 80.000 quý bà, không ai từng mắc bệnh tiểu đường, tim mạch, cao cholesterol máu và ung thư trên JAMA (2) cũng cho kết luận tương tự. Người khỏe mạnh ăn nhiều hơn 1 quả trứng mỗi ngày thì chẳng ảnh hưởng gì đến tim mạch cả, nhưng với người bị tiểu đường thì có tăng rủi ro bệnh động mạch vành. Kết luận cũng nêu cần thêm nghiên cứu để khẳng định.

Các nghiên cứu trên, đi trực tiếp từ trứng đến rủi ro tim mạch (không qua trung gian cholesterol) đã minh oan cho trứng. Rõ ràng, cholesterol trong trứng không phải là lý do hợp lý để loại bỏ hay hạn chế ăn trứng, thấy trứng là bị cholesterol ám ảnh, nhất là với người khỏe mạnh bình thường.

Trong lòng đỏ trứng chứa khoảng 5 gr chất béo mà đa số là chất béo bất bão hòa (cả loại một nối đôi và nhiều nối đôi), được cho là loại chất béo tốt, góp phần vào làm giảm rủi ro bệnh tim mạch. Chỉ dùng “lý thuyết cholesterol” để lên án trứng liên quan đến tim mạch là không… sòng phẳng.

Đừng vội chia tay với trứng

Trứng giàu protein, mà là protein xịn, giá trị sinh học tới 100, trong khi thịt bò chỉ là 76, rồi còn vô số vitamin và các khoáng vi lượng nữa.

Đánh giá một loại thực phẩm lành mạnh hay ít lành mạnh phải nhìn vào mọi góc cạnh dinh dưỡng của nó. Việc xăm soi vào cholesterol đã làm lãng quên những giá trị đích thực của trứng. Đây là chiêu mà mấy nhà quảng cáo thường bốc lên hay dìm xuống để làm nổi bật sản phẩm của họ. Chẳng hạn, dầu ăn ghi nhãn thật to “No cholesterol”. Thực vật làm gì có cholesterol đâu mà cần phải nhấn mạnh. Sao không nhấn mạnh chất bảo quản BHT hay TBHQ,…trong dầu ?

Trở lại câu hỏi của độc giả bị tiểu đường, bác sĩ khuyên nên kiêng ăn trứng là đúng rồi. Dù chưa xác định rõ ràng, nhưng nghiện cứu dựa trên thống kê cho thấy ăn nhiều trứng có thể gây rủi ro tim mạch với người tiểu đường. Bác sĩ phải tính bài phòng xa, chắc ăn cho bệnh nhân. Còn vì sao lại thế thì khoa học chưa giải thích được, nhưng đổ lỗi cho cholesterol của trứng thì hơi oan ức. Tuy nhiên, tôi hiểu chữ “kiêng” ở đây là hạn chế, là ăn ít lại, mỗi tuần 1-2 quả, chứ không phải bỏ hẳn.

Trứng bổ quá mà, lại rẻ nữa, sao vội nói lời chia tay?

Vũ Thế Thành (vuthethanh202@gmail.com)

(1) Egg consumption in relation to risk of cardiovascular disease and diabetes: a systematic review and meta-analysis. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23676423

(2) A prospective study of egg consumption and risk of cardiovascular disease in men and women – JAMA. 1999 Apr 21;281(15):1387-94.  http://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/189529

Advertisements
This entry was posted in An toàn Thực phẩm, Vũ Thế Thành. Bookmark the permalink.

One Response to Có nên ăn trứng vì cholesterol cao?

  1. Pingback: Có nên ăn trứng vì cholesterol cao? | Những thằng già nhớ mẹ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s