Tụi nhỏ không bao giờ ghét sữa mẹ

Độc giả hỏi: Trẻ dị ứng với sữa là do đường lactoza, người lớn như tôi cũng bị. Trong bài Dẹp quảng cáo sữa trẻ em đi cho rồi! lại nói, trẻ dị ứng với protein đậu nành và sữa bò. Protein sữa bò cũng gây dị ứng sao? Hay chỉ có đường lactoza trong sữa mới gây dị ứng?

Vũ Thế Thành

Đường lactose trong sữa không gây dị ứng, mà là cơ thể người không dung nạp được đường lactose. Protein sữa bò hay protein có trong đậu nành mới gây dị ứng.

Bất dung nạp (intolerance) và dị ứng (allergy) là hai vấn đề khác nhau.

Bất dung nạp do hệ tiêu hóa

Bất dung nạp sữa nghĩa là: Tôi yêu sữa, nhưng sữa không chịu yêu tôi

Đường lactose có khoảng 5% trong sữa bò (tươi) và được tiêu hóa (trong ruột) nhờ enzyme lactase. Khi đó, đường lactose bị cắt làm đôi và hấp thu vào ruột. Nếu cơ thể không có đủ enzyme lactase, đường lactose sẽ bị lên men do vi khuẩn trong ruột, phản ứng sinh khí gây đầy hơi, đau bụng, tiêu chảy.

Trẻ nhỏ hầu như không bị bất dung nạp đường lactose (nên trẻ bú sữa mẹ thoải mái). Nếu bị, là do nhiễm trùng đường tiêu hóa. Chữa khỏi là lại bú sữa vô tư.

Cơ thể sản xuất enzyme lactase giảm dần theo thời gian, nên người lớn thường không chịu được sữa. Điều này cũng tùy người, có người uống được nhiều, người uống được ít. Ít hay nhiều tùy vào enzyme lactase trong ruột còn nhiều hay ít. Còn tại sao người còn nhiều, người còn ít thì đổ thừa tại … di truyền cho tiện.

Triệu chứng bất dung nạp lactose thường không nghiêm trọng, nhưng sữa là nguồn dinh dưỡng khá cân bằng, mà tuổi hơi hơi… già lại cần mỗi khi chán ăn. Kiêng cữ kỹ quá cũng uổng. Có thể uống sữa vừa… đô, và uống thành nhiều lần trong ngày.

Dị ứng là do hệ miễn nhiễm

Bất cứ protein nào xâm nhập vào cơ thể (do ăn uống, hít thở, chích…) cũng đều bị hệ miễn nhiễm chặn lại, protein hiền thì cho qua, protein dữ thì vô hiệu hóa. Nhưng đôi khi hệ miễn nhiễm làm ăn lạng quạng, gặp protein hiền lành cũng ‘bụp’ luôn. Lần đầu gặp mặt protein, hệ miễn nhiễm cho qua, nhưng điểm mặt protein đó bằng cách tạo ra kháng thể (IgE) chạy lòng vòng trong máu. Lần sau, protein hiền đó vừa chui vào là kháng thể nhận ra và báo cho hệ miễn nhiễm thả ra nhiều chất, trong đó có histamin, gây ra dị ứng.

Hễ đồ ăn nào có protein là có nguy cơ bị dị ứng, nếu bị hệ miễn nhiễm điểm mặt. Có vô vàn loại protein khác nhau nên người ta có thể bị dị ứng với protein trong trứng gà, thịt bò, thịt heo, tôm cua cá mực, đậu phộng, đậu nành, bia bọt…

Tụi nhóc không bao giờ dị ứng sữa mẹ

Trong sữa ngoài hai loại protein là casein và whey, còn nhiều loại protein khác nữa. Hệ miễn nhiễm ưa tất cả thì vui vẻ, nhưng cũng có thể ưa anh này, ghét anh kia thì gây ra dị ứng. Sự ưa ghét của hệ miễn nhiễm rất ‘chủ quan’ và ‘cảm tính’, vì thế mới có người dị ứng với loại thực phẩm này, người khác lại không.

Ước tính khoảng 2-8% trẻ em dị ứng với protein trong sữa bò và khoảng 0,8% dị ứng với protein trong  đậu nành. Còn với sữa mẹ thì tụi bê bi khôn dàn trời, không bao giờ chúng dị ứng cả. Trừ những đứa ‘khó tính’, không ưng mẹ nó ăn thứ này thứ nọ, rồi làm mình làm mẩy (bị dị ứng) cho đến khi mẹ nó ngưng ăn thứ mà nó… ‘cấm’. Tụi bê bi ‘khó nết’ này chiếm khoảng 0,5%.

Khác với bất dung nạp lactose còn ăn ít ăn nhiều chút đỉnh, dị ứng lại rất nhạy, chỉ cần ngửi một tí, ăn một tẹo là sinh chuyện ngay. Triệu chứng của dị ứng rất đa dạng: chảy nước mắt, nước mũi, ngứa da, khó thở, ói mửa, nổi mề đay, đau quặn bụng, tiêu chảy ra máu và có khi bị sốc phản vệ (anaphylaxis) gây tử vong nếu không chữa kịp.

Khi hệ tiêu hóa phát triển hoàn chỉnh, tình trạng dị ứng ở trẻ em có thể được cải thiện với một số loại thực phẩm, chẳng hạn hồi nhỏ dị ứng với đậu nành, khi lớn sẽ hết. Còn với người lớn, lỡ dính thứ nào, thì coi như dính luôn. Chỉ còn nước chia tay mãi mãi với thực phẩm đó.

Ngộ độc histamin

Histamin do hệ miễn nhiễm kích thích tạo ra là nguyên nhân gây ra các triệu chứng của dị ứng. Nhưng hải sản, nhất là cá biển, nếu bảo quản không tốt, cũng tạo ra histamin trong cá. Ăn vào sẽ gặp triệu chứng như dị ứng, nặng hay nhẹ tùy lượng histamin trong cá nhiều hay ít, và ăn cá nhiều hay ít. Cái này gọi là ngộ độc histamin, chứ không phải dị ứng. Chỉ cần ăn hải sản bảo quản tốt là êm.

Không có thuốc chữa dị ứng, chỉ có từ bỏ mà thôi. Nhưng để xác định chính xác mình bị dị ứng với thứ nào là điều không dễ dàng, phải làm nhiều thứ test và kiêng loại trừ dần dần. Trường hợp này nên đi bệnh viện để có tư vấn tốt, chứ chẳng lẽ đụng thứ nào cũng chạy thì còn gì là… cuộc đời.

Vũ Thế Thành (vuthethanh202@gmail.com)

.

Advertisements
This entry was posted in An toàn Thực phẩm, Vũ Thế Thành. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s